Herbouw kerk na brand?

08-11-2019 | Een van de vragen die de inwoners van Hoogmade bezighoudt na de grote brand in de Onze-Lieve-Vrouw-Geboortekerk is: komt de kerk terug? Als het aan verzekeraar Donatus ligt, kan de kerk herbouwd worden. ‘De kerk is verzekerd tegen herbouwwaarde, maar de parochie is eigenaar en het ligt er dus aan wat zij willen’, legt directievoorzitter Alphons van der Voorn uit.

Donatus is een onderlinge verzekeringsmaatschappij voor kerken en monumenten. Bijna alle Nederlandse rooms-katholieke kerken zijn aangesloten bij het bedrijf, en vanuit de gezamenlijke premies worden de schades betaald. Vier medewerkers van Donatus zijn dinsdag bij de kerk, vertelt Van der Voorn. ‘Twee bouwkundig technici en twee schadebehandelaars kijken hoe de kerk er bij staat. Hoe sterk zijn de muren? Kan de toren behouden blijven? Het zijn allemaal dingen die voor ons belangrijk zijn.’

Het is volgens Van der Voorn al duidelijk dat de schade in de miljoenen loopt. ‘Hoe hoog de kosten precies oplopen, hangt af van wat er nog te herstellen is. De kerk is dan wel verzekerd tegen herbouwwaarde, maar dat wil niet zeggen dat we zomaar geld uitkeren. Het bedrag komt alleen beschikbaar als hetzelfde wordt teruggebouwd.’

‘De parochie is de eigenaar van de kerk en het ligt er helemaal aan wat zij willen’, legt de directievoorzitter uit. ‘Bovendien is er bij een verbouwing of renovatie van een kerk altijd een bisschoppelijke machtiging nodig.’ Het bisdom houdt op die manier toezicht op de kerken.

Donatus doet ook onderzoek naar de oorzaak van de brand.

Weesp, Limmen en Amstelveen

Ook in Weesp, Limmen en Amstelveen zagen bewoners de afgelopen jaren beeldbepalende kerken vol herinneringen in lichterlaaie staan en stond men voor de keuze voor eventuele herbouw.

“Bij ons in Limmen is de toren blijven staan gelukkig”, vertelt parochiebestuurder De Boer over de Corneliuskerk. “In vergelijking met Hoogmade is de schade beperkt gebleven.” Na overleg met de verzekering en de gemeente werd besloten het gebouw te herstellen. De buitenkant is vrijwel klaar, de binnenkant en herinrichting van de kerk is nog bezig. “We hopen de kerk voor Pasen 2020 weer ingewijd te hebben”, zegt De Boer. Hoewel de schade meeviel is het nog steeds een miljoenenproject. “En het heeft ons heel veel tijd gekost. We werken met vrijwilligers en sommigen hadden er op bepaalde momenten een dagtaak aan.”

Ook bij de brand in de Sint-Urbanuskerk in de wijk Bovenkerk in Amstelveen bleef de schade beperkt tot het dak en de gewelven. Hier zal het herstel eind dit jaar beginnen en het moet dan binnen twee jaar zijn voltooid. Vice-voorzitter Ad Verkleij van het kerkbestuur: “Het kost veel tijd. Er moeten bijvoorbeeld ornamenten in baksteen worden gemaakt. Dat is echt vakwerk.”

Bij de beslissing om het kerkgebouw weer in ere te herstellen zijn ze in Amstelveen niet over één nacht ijs gegaan, verzekert Verkleij. Dat raadt hij ook de gemeenschap in Hoogmade aan. “Het is een hele zware beslissing. Het eerste wat je denkt is natuurlijk: bouw hem zo snel mogelijk terug. Maar je moet wel kijken naar wat je er dan mee doet. Je moet ook naar de feiten kijken, want je ziet ook dat parochies krimpen.”

Uiteindelijk werd in Amstelveen geconcludeerd dat er toch een toekomst was voor de Sint-Urbanus als kerk. Er waren wel veel donaties nodig, naast de uitkering vanuit de verzekering. “Want de verzekering betaalt alleen het herstel van de oude situatie, maar wij willen het gebouw ook aanpassen aan de huidige tijd zodat het weer honderd jaar mee kan.”

In Weesp brak in november 2016 brand uit in de Sint Laurentius-kerk. Daar kwam de torenspits met een karakteristiek oplichtend groen kruis erbovenop naar beneden. Hoewel de Laurentiuskerk grotendeels gespaard bleef, en het gebouw toen al drie jaar zijn oorspronkelijke functie niet meer had, was het drama daardoor niet minder. Eigenaar Cees van Vliet: “Het is een monument, maar ook een geestelijk monument, er is zoveel gebeurd in de kerk, mensen hebben daar zoveel herinneringen.” Van Vliet twijfelde geen moment over de herbouw van de toren. “Diezelfde avond hebben we al besloten: wat er ook gebeurt, een kerk zonder toren is geen kerk. Dus we gingen zeker de toren herbouwen.”

Bronnen: Omroep West | NOS